Bevoegdheid
Algemeen
De eerstegraads bevoegdheid voor filosofie kan alleen worden behaald
aan Universitaire Lerarenopleidingen, zoals het ILO te Amsterdam (UvA), UOCG te
Groningen, ICLON te Leiden, ILS te Nijmegen of het IVLOS te Utrecht. Op enkele
van deze instituten is het sinds augustus 2009 mogelijk om via de zogenaamde
educatieve minor een 'tweedegraads bevoegdheid' filosofie te halen. Deze
bevoegdheid is niet geheel gelijk te stellen met de reguliere tweegraads
bevoegdheid, maar geeft wel het recht om bevoegd voor de klas te staan in de
onderbouw van havo en vwo en de gehele mavo/vmbo tl. Weliswaar bestaat er geen
regulier schoolvak filosofie in de onderbouw, desondanks wordt het vak op enkele
tientallen scholen in de onderbouw aangeboden. Hetzij in de brugklas, klas 2 of
klas 3, via projecten of anderszins. Daar kan de bevoegdheid in ieder geval
worden ingezet. Op de genoemde instituten wordt in de masterfase de
specialisatie in de educatieve master die opleidt tot de eerstegraads
bevoegdheid aangeboden.
Er is vaak nog wel sprake van "oude" bevoegdheden.
Dat wil zeggen dat een doctoraal filosofie behaald voor 1 september 1988, tevens
de bevoegdheid verleent om filosofie te geven in het voortgezet onderwijs.
Bij de invoering van de Tweede Fase kan een leraar in vaste dienst tijdelijk ontheffing krijgen van de bevoegdheidseis. De leraar kan dan filosofie geven onder twee schriftelijk vastgelegde voorwaarden: (i) de school draagt de onbevoegde leraar op lessen filosofie te geven en (ii) de leraar verplicht zich binnen 5 jaar de vereiste bevoegdheid te behalen.
Eenmalige omscholing
De docenten die onbevoegd les in filosofie gaan geven hebben in de meeste gevallen een eerstegraads bevoegdheid in een ander schoolvak. Voor hen was het mogelijk de eerstegraads bevoegdheid filosofie te halen middels een omscholingscursus. De cursus duurde tot 1 september 2000; er namen 57 scholen met een cursist aan deel. In de doelstelling van de cursus – het op korte termijn voldoen aan de vraag naar docenten filosofie in het v.o. – is inmiddels voorzien. De omscholing is derhalve een eenmalige zaak geweest en zal niet worden herhaald. Voortaan dienen geïnteresseerden in een eerstegraads bevoegdheid voor filosofie zich te vervoegen bij de universitaire lerarenopleidingen.
Eenmalige omscholing: geschiedenis
De omscholingscursus werd in drie regionale samenwerkingsverbanden verzorgd. In de regio Noord werkten de wijsgerige faculteit van de Universiteit Groningen en Het Gymnasium van de Scholengemeenschap Piter Jelles te Leeuwarden samen. In de regio Centraal/Zuid werkten de wijsgerige faculteiten en de Universitaire Lerarenopleidingen van de Katholieke Universiteit Nijmegen en de Universiteit Utrecht samen met de Christelijke Scholengemeenschap De Oude Hoven te Gorinchem. In de regio Randstad werkten de wijsgerige faculteiten van de Universiteit van Amsterdam, de Universiteit Leiden en de Erasmus Universiteit Rotterdam samen met het Montessori Lyceum te Amsterdam.
Het Ministerie van OC&W subsidieerde de scholen die met een cursist deelnamen aan de omscholingscursus met een bijdrage in de cursuskosten. Bovendien werden de vervangingskosten die deelnemende scholen maakten tot in totaal 800 uur vergoed.
Een deel van de scholen die deelnamen aan de omscholing heeft filosofie reeds per september 1998 ingevoerd, het andere deel startte de invoering per september 1999. Naast de intensieve opleiding die de cursisten konden genieten, hebben zij ook kunnen deelnemen in een Netwerk Filosofie dat door de docentensectie van de Vereniging Filosofiedocenten in het Voortgezet Onderwijs (VFVO) wordt onderhouden. Bij nieuws op deze website vindt u meer informatie over het Netwerk Filosofie.
Indien uw school het voornemen heeft filosofie in te voeren neem dan contact op met het Landelijk Informatiepunt voor de laatste informatie betreffende de mogelijkheden (ga naar contact).